Left Right

Historie

Een rijke geschiedenis

Historie

Aan de oever van de Dommel, uitziend over de velden en de oude kern van Sint-oedenrode staat de Knoptorenkerk.

De toren wordt in de eerste decennia van de 15e eeuw gebouwd aan de R.K. parochiekerk van Sint-Maarten. Maar bij een inval van de Staatse troepen in 1583, tijdens de 80 jarige oorlog, worden kerk en toren in as gelegd, en alleen de stenen romp blijft staan. Het is niet bekend of de toren toen al een knop had, op een afbeelding van 1590 staat de toren nog steeds afgebeeld zonder spits. Ten tijde van een rustige periode in de oorlog (het 12 jarig bestand) word de knop of peer op de toren gezet, die een vadem groot is (een vadem is zes voet lang). Cornelius Rossums, wiens naam gebeiteld staat in de dwarsbalk van de knop met het jaartal 1608, heeft de leiding bij het herstel.

In 1648 wordt het einde van de 80 jarige oorlog afgekondigd bij de knoptoren. De Rooise gilden zijn present en er worden pektonnen aangestoken. Die vreugde is echter van korte duur. Al snel ontstaat er een intensieve kerkstrijd tussen de hervormden en de katholieken, waarbij de katholieken de Sint-Maartenskerk en ook de Sint-Odakerk moeten verlaten. Priesters moeten het dorp uit en 150 jaar lang wordt het noordelijk deel van het Hertogdom Brabant een soort missiegebied. In datzelfde jaar 1648, houdt Nicolaas Vogellius zijn eerste preek als dominee.

Op 17 september 1794 trekt het Franse leger onder aanvoering van de bekende generaal Pichegru Sint-Oedenrode  binnen. Met de komst van de Franse troepen komt ook de godsdienstvrijheid weer terug, en worden de meeste kerken in Brabant weer terug gegeven aan de katholieken. In Sint-Oedenrode ontstaat een felle strijd, en de regering vindt dat de katholieken en de protestanten elk een kerk moeten krijgen. Uiteindelijk beslist Lodewijk Napoleon in 1806: de katholieken krijgen de Odakerk toegewezen, de protestanten de Sint-Maartenskerk. Maar doordat een zware storm in 1800 de kerk zwaar had beschadigd, was deze in slechte staat toen de hervormde gemeente de kerk overnam. De hervormde gemeente is dan ook niet in staat het grote kerkgebouw geheel te handhaven. Het grootste deel van het priesterkoor, dat niets had geleden, wordt gesloopt, en de knop van de toren wordt niet herbouwd. Er komt een lantaarn zoals die nu nog te zien is.

De nu bestaande kapel komt begin 1800 tot stand. Tussen de laatste pilaren worden stenen muren gebouwd en ontstaat de huidige veel kleinere kapel. Tussen de oude buitenmuren en de huidige kapel ontstaat ook de begraafplaats. Door de poort van de begraafplaats, is de vroegere toegangsdeur naar de hervormde kerk te zien. Deze is niet meer in gebruik. Sinds de restauratie van de kerk in 1968-1969 is de toegang van de kerk weer via de toren, zoals dat vóór 1908 ook het geval was. In 1926 en 1959 wordt de knoptoren gerestaureerd, en ook in 2004 ondergaat de knoptoren een uitgebreide restauratie. De toren is eigendom van de gemeente Sint-Oedenrode. De kapel is sinds 2009 eigendom van de Stichting tot behoud van de Knoptorenkerk. Een stichting die tot doel heeft dit rijksmonument in stand te houden en toegankelijk te houden, met name voor de Rooise gemeenschap, door het organiseren van kleinschalige evenementen op religieus, cultureel of maatschappelijk gebied.